‘Không thể bắt doanh nghiệp gánh lỗi của cơ quan Nhà nước’

Toàn bộ pháp lý của một dự án do Tập đoàn Sunshine phát triển tại phường Phú Thuận (TPHCM) đã bị “đóng băng” suốt nhiều năm. Trong giai đoạn 2018-2025, đơn vị thẩm định giá 10 lần trình chứng thư thẩm định giá nhưng cơ quan chức năng vẫn chưa xác định được giá đất và nghĩa vụ tài chính. Hệ quả, hàng nghìn sản phẩm nhà ở đứng trước nguy cơ không thể triển khai.

Sau thời gian dài đình trệ, đến năm 2025, lãnh đạo UBND TPHCM đã nhiều lần trực tiếp họp với chủ đầu tư và tìm ra phương án tháo gỡ khó khăn cho dự án. Đến cuối năm 2025, dự án đã xác định được nghĩa vụ tài chính, doanh nghiệp đã nộp hơn 2.300 tỷ đồng tiền sử dụng đất cho ngân sách.

Thông tin trên được ông Trần Anh Quân, Tổng Giám đốc Sunshine Sài Gòn, đưa ra tại Hội nghị về công tác tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các công trình, dự án tồn đọng kéo dài.

Thời gian qua, nhiều công trình, dự án khó khăn, vướng mắc trên địa bàn TPHCM đã được giải quyết.

Một dự án của Công ty Mercedes-Benz Việt Nam cũng đã được TPHCM tháo gỡ vướng mắc pháp lý liên quan đến việc gia hạn thuê hơn 100.000m2 đất công đã hết thời hạn sử dụng. Sau khi được giải quyết, dự án được gia hạn thời gian hoạt động đến năm 2030.

Ước tính, TPHCM đã hoàn thành tháo gỡ hoặc có hướng chỉ đạo, xử lý đối với 838/838 dự án thuộc diện xử lý tại Công điện số 112/2024 của Thủ tướng Chính phủ. Tỷ lệ đạt được là 100%, dẫn đầu cả nước. Quá trình tháo gỡ giúp khơi thông hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư và gần 17.000ha đất để đưa vào triển khai, hoạt động.

Trong đó, 417/838 dự án (tương đương 49,7%) đã được giải quyết dứt điểm về mặt pháp lý, hoàn thành công tác bồi thường giải phóng mặt bằng hoặc đã tiến hành giao đất, cho phép chủ đầu tư tái khởi động thi công và bàn giao đưa vào vận hành, khai thác xã hội. 421/838 dự án còn lại đã có định hướng tháo gỡ và tiếp tục được xử lý.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA), thể chế pháp luật đã dần được tháo gỡ đối với các dự án, công trình tồn đọng. Xóa được điểm nghẽn này sẽ tạo động lực cho sự phát triển. Khi đó, các nhà đầu tư sẵn sàng bỏ ra nguồn vốn lớn hơn để tái khởi động các dự án, công trình, từ đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của thành phố.

Bóc tách sai phạm cá nhân, dự án vẫn phải được triển khai

Ngoài ra, để phục vụ công tác quản lý, theo dõi và điều hành, TPHCM còn xây dựng và đưa vào vận hành Hệ thống cơ sở dữ liệu các công trình, dự án tồn đọng kéo dài (Hệ thống 45). Hệ thống này tích hợp dữ liệu, theo dõi tiến độ xử lý từng dự án, đồng thời tiếp nhận phản hồi của doanh nghiệp, nhà đầu tư trong quá trình triển khai thực hiện các kết luận, phương án tháo gỡ vướng mắc.

Thành phố sẽ hoàn thành việc thống kê, phân loại, phê duyệt danh mục các công trình, dự án có khó khăn, vướng mắc và đưa Hệ thống 45 vào hoạt động trong thời gian tới.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Trần Văn Bảy cho biết, tinh thần thực thi là sẽ bóc tách trách nhiệm của cá nhân, tổ chức với việc triển khai tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án. Tức là, con người sai phạm chứ công trình, dự án không sai phạm. 

“Trước đây, mỗi khi cơ quan chức năng vào cuộc thì các công trình, dự án sẽ đóng băng toàn bộ. Tuy nhiên, công trình, dự án không có lỗi nên phải được tháo gỡ và tiếp tục thực hiện để chống lãng phí. Ai sai phạm thì cơ quan điều tra sẽ xác định”, ông giải thích thêm.

Vừa qua, Thanh tra TPHCM cũng công bố quyết định thanh tra, kiểm tra đối với 100 dự án tồn đọng kéo dài, gặp vướng mắc để tham mưu UBND thành phố có hướng tháo gỡ, khơi thông nguồn lực.

Với quyết định trên, ông Bảy cho rằng không phải lực lượng thanh tra đang “bới lông tìm vết” mà là tìm ra điểm đúng-sai của dự án để áp dụng cơ chế tháo gỡ phù hợp, giúp dự án được tiếp tục thực hiện chứ không phải là thu hồi dự án.

“Trong một dự án, có thể lỗi mắc phải thuộc về cơ quan Nhà nước hoặc là lỗi hỗn hợp từ các bên liên quan. Vì lẽ công bằng và văn minh hành chính, không thể bắt doanh nghiệp phải chịu lỗi của cơ quan Nhà nước. Nếu Nhà nước mắc lỗi thì phải có cơ chế xử lý. Các chủ đầu tư, doanh nghiệp cần hiểu tinh thần này”, ông cho hay.

Tại hội nghị, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được thông tin, thành phố đã cơ bản hoàn thành việc giải phẫu “cục máu đông” của nền kinh tế là các dự án, công trình tồn đọng kéo dài.  Việc gỡ vướng cho các công trình, dự án cũng đóng góp nhất định cho tăng trưởng của TPHCM thời gian qua. Đặc biệt, tăng trưởng quý I/2026 đạt 8,27% – mức cao nhất trong khoảng 10 năm gần đây. Tuy nhiên, ông Được nêu rõ quan điểm của thành phố: Nghiêm cấm lợi dụng chính sách tháo gỡ khó khăn cho các công trình, dự án để trục lợi, hợp thức hóa sai phạm và gây thất thoát ngân sách. Sau khi được tháo gỡ khó khăn, các doanh nghiệp phải khẩn trương hoàn thiện thủ tục pháp lý, tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thi công, sớm đưa dự án vào vận hành và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước, tạo ra các giá trị kinh tế – xã hội một cách thực chất.  Nếu doanh nghiệp đã được tháo gỡ nhưng tiếp tục chây ì, không triển khai dứt điểm, thành phố sẽ dứt khoát đưa ra khỏi danh mục các dự án được hỗ trợ giải quyết, thậm chí thu hồi dự án theo quy định.