Con chồng tự kê khai hơn 3.100m2 đất của gia đình, mẹ kế khởi kiện đòi chia lại
Hơn 3.100m2 đất được giao cho hộ gia đình, nhưng người con trai tự kê khai và được cấp hai giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên vợ chồng mình. Cho rằng quyền lợi của gia đình bị ảnh hưởng, người mẹ kế khởi kiện yêu cầu chia lại đất.
Con chồng đứng tên hai sổ đỏ, mẹ kế đòi chia lại đất
Theo trình bày của bà T. (ngụ tỉnh Gia Lai), bà là vợ thứ hai của ông S. Hai người kết hôn năm 1971, sau khi người vợ đầu của ông S. qua đời. Còn anh H. là con riêng của ông S. với người vợ đầu.
Bà T. cho biết, năm 1979, hợp tác xã tại địa phương giao khoán gần 3.100m2 đất nông nghiệp cho hộ gia đình ông S. để canh tác, sản xuất. Năm 1995, gia đình giao cho con trai là anh H. quản lý, canh tác diện tích đất này.
Năm 2007, vợ chồng anh H. kê khai, đăng ký và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) đối với 1.391m2 trong tổng diện tích trên. Năm 2018, vợ chồng anh tiếp tục được cấp sổ đỏ đối với diện tích 1.745m2 đất.
Cho rằng đất có nguồn gốc do hợp tác xã giao cho hộ gia đình, bà T. khởi kiện, yêu cầu hủy hai giấy chứng nhận đã cấp cho vợ chồng anh H., buộc trả lại toàn bộ diện tích đất và phân chia tài sản chung.
Ở chiều ngược lại, anh H. cho rằng năm 1987, ông S. đã chia cho mình một thửa đất để tự lập kinh tế. Sau khi kết hôn năm 1991, vợ chồng anh tiếp tục quản lý, sử dụng đất và thực hiện nghĩa vụ thuế, thủy lợi phí.
Đối với phần đất 1.745m2, anh H. trình bày đã khai hoang, cải tạo trong giai đoạn 1987-1994 và sử dụng liên tục từ đó đến nay.
Đại diện hợp tác xã xác nhận đơn vị từng giao khoán đất nông nghiệp cho hộ ông S. Tuy nhiên, theo nội dung được trình bày trong hồ sơ vụ việc, chưa có căn cứ xác nhận việc ông S. tặng cho đất cho anh H. bằng văn bản hoặc có sự đồng ý của các thành viên trong gia đình.
Xét xử sơ thẩm, TAND tỉnh Gia Lai không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà T., bao gồm yêu cầu hủy hai sổ đỏ, trả lại đất và phân chia tài sản chung.
Không đồng ý với phán quyết, bà T. kháng cáo. Sau đó, Viện trưởng Viện KSND cấp cao tại Đà Nẵng cũng có quyết định kháng nghị toàn bộ bản án sơ thẩm.
Xác định đất là tài sản chung hộ gia đình, tòa hủy hai sổ đỏ đã cấp
Tại phiên phúc thẩm, TAND cấp cao tại Đà Nẵng xác định hai thửa đất tranh chấp có nguồn gốc từ việc hợp tác xã năm 1992 đã giao khoán cho hộ gia đình ông S. Theo tòa, hộ gia đình có 8 thành viên, trong đó có bà T. và anh H., và quyền sử dụng đất được xác định là tài sản chung của hộ gia đình.
Hội đồng xét xử cho rằng việc vợ chồng anh H. tự kê khai, đăng ký quyền sử dụng đất mà không có sự đồng ý của các thành viên trong hộ là không đúng quy định pháp luật. Do đó, việc cấp sơ thẩm bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà T. là không có căn cứ, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bà cùng các thành viên trong gia đình.
Về phương án phân chia, Tòa phúc thẩm căn cứ kết quả thẩm định tại chỗ và quy định của UBND tỉnh Gia Lai về diện tích tối thiểu được tách thửa đất nông nghiệp tại địa bàn phường là 500m2.
Trên cơ sở đó, tòa ghi nhận sự tự nguyện của bà T., chia quyền sử dụng đất cho các thành viên còn sống trong hộ gia đình. Tòa xem xét công sức quản lý, gìn giữ và cải tạo đất của anh H. khi phân chia quyền sử dụng đất. Tổng diện tích đất giao cho vợ chồng anh theo phương án phân chia là 1.264m2.
Từ các nhận định trên, TAND cấp phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của bà T. và kháng nghị của Viện trưởng Viện KSND cấp cao tại Đà Nẵng, sửa bản án sơ thẩm.
Tòa chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà T., quyết định phân chia quyền sử dụng đất tranh chấp và giao cho vợ chồng anh H. tổng diện tích 1.264m2 theo phương án được xác định trong bản án. Đồng thời, tòa tuyên hủy hai giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho vợ chồng anh H. vào năm 2007 và năm 2018.
(Tham khảo Bản án số 227/2025/DS-PT ngày 28/5/2025 của TAND cấp cao tại Đà Nẵng)
